uit Schaakmagazine, oktober 2006

 

Op zaterdag 28 oktober viert de Schaakclub Sneek het heugelijke feit dat de vereniging honderd jaar geleden werd opgericht. Opmerkelijk want in 1975 werd het honderdjarig bestaan ook al eens gevierd. Hoe kan het dat een vereniging tweemaal een opmerkelijk jubileum viert. Dat vroegen de leden van Sneek zich zelf ook af. Gert jan Slotboom dook in de geschiedenis van de vereniging en legt uit wat er mis ging.

GERT JAN SLOTBOOM
 
In december 1998 kwamen Dirk Schild, Maarten van Steinvoorn en ikzelf samen in Heeg. Het was de bedoeling dat er een boekje geschreven zou worden voor het aanstaande 125 jarig jubileum van de Schaakclub Sneek in het jaar 2000. De aanwezigen zouden de redactie vormen en de taken werden verdeeld. De opdracht om de jaarverslagen en notulen door te nemen en daar een historisch overzicht van te maken, kreeg ik op mijn bord geschoven. De boeken werden uit het gemeentearchief opgehaald, waar ze lagen opgeslagen, en ik toog aan het werk. Natuurlijk begon ik met het doorlezen van het oudste notulenboek. Wat mij meteen opviel was de naam van de club: Sneeker Schaakgezelschap. Eerst dacht ik nog dat de club later de naam veranderd had in het huidige Schaakclub Sneek. Maar gaandeweg besefte ik dat het Sneeker schaakgezelschap een andere club is geweest dan de Schaakclub Sneek. Na nader onderzoek kon ik maar tot één conclusie komen: de Schaakclub Sneek is niet opgericht in 1875 maar in 1906.

Hoe onderbouw ik die conclusie? Aan het begin van het notulenboek is het reglement van het Sneeker Schaakgezelschap opgetekend. Dit wordt besloten met de opmerking 'Aldus opgemaakt door de leden, 18 October 1875' en ondertekend door president P. B. Feenstra en secretaris/penningmeester G. Nieuwenhuis. Verder wordt het notulenboek alleen gebruikt om uitslagen van de gespeelde partijen in te noteren en tweemaal een bladzijde met ontvangsten en uitgaven. Er zijn 53 vergaderingen (clubavonden) geweest. De vergaderingen werden doorgenummerd van 25 oktober 1875 tot en met 2 juli 1877. Daarna worden twee bladzijden overgeslagen. Later, in 1917, zijn deze twee lege pagina's benut om de ledenlijst van de Schaakclub Sneek op te tekenen.

Nieuw leven

Na dertien jaar wordt op 4 november 1890 geprobeerd het Sneeker Schaakgezelschap nieuw leven in te blazen. Dit is op te maken uit het feit dat dit weer vooraf gaat door een kasboeknotitie en de nummering van de clubavonden, die weer begint met: 'eerste vergadering'. Een gedeelte van de 'oude' leden geeft opnieuw acte de présence. Daarnaast is er ook een aantal nieuwe leden. De heer G. Nieuwenhuis is ook weer van de partij en hanteert wederom de pen. Gezien het handschrift kan daar geen misverstand over bestaan. Echter, na vijf bijeenkomsten geeft men er de brui aan en houden de aantekeningen in het notulenboek op. De laatste 'vergadering' was op 2 december 1890. Hierna blijft, net als na de laatste vergadering in 1877, de rest van de bladzijde leeg. Dit is opmerkelijk omdat de heer G. Nieuwenhuis de gewoonte had de hele bladzijde vol te schrijven.

Hieruit maak ik op dat het Sneeker Schaakgezelschap ophield te bestaan. Hierna volgen weer twee lege pagina's.

Hetzelfde boek

Dan krijgen we, meer dan vijftien jaar later, de vermelding 'Notulenboek der 'Schaakclub Sneek' opgericht dm 16en Januari 1906'. In de notulen van de eerste vergadering staat te lezen:

"eene uitnoodiging per Advertentie door den Heer J. A. v/d/ Wey tot de oprichting eener schaakvereeniging te Sneek had een gewenscht gevolg. Nadat den 9en jan. een  voorlopig bestuur was gevormd en dit nogmaals eene oproep deed in de Courant tot deelneming, werd den 16 en Jan. de vereeniging onder de naam 'Schaakclub Sneek' opgericht met 't volgende ) ledental:

H.H: J. A. van der Wey. G.Nieuwenhuis, F. Vrolijk, Hofstra, P. Vrolijk, G. Breunissen Troost, L. R. W. van der Sluis, M. Oppenhuizen, E. G. Siemensma, G. van der Kallen, C. Wielsma, J. van der Veen, H. Wierdsma."


Het lijkt mij duidelijk dat het Sneeker Schaakgezelschap en de Schaakclub Sneek niets met elkaar te maken hebben, behalve het feit dat ze notuleerden in hetzelfde boek. Dit valt echter eenvoudig te verklaren. De Heer G. Nieuwenhuis was secretaris van het Sneeker Schaakgezelschap en hield de boeken bij; bij de oprichting van de nieuwe vereniging Schaakclub Sneek melde hij zich als één van de eerste leden aan. Hij heeft het, nog grotendeels lege, notulenboek van het Sneeker Schaakgezelschap meegenomen om te gebruiken voor de nieuwe club.

Er wordt verder geen enkele melding gemaakt van een verband tussen de twee verenigingen. Verderop staat:

'Met het oog op onvermijdelijke uitgaven, zooals ’t aanschaffen van schaakstukken, borden etc, stelt de Heer F. Vrolijk voor de contributie te bepalen op één gulden de persoon en deze in dit geval dadelijk te heffen.'

Dit geeft aan dat er geen bestaand materieel was. Daarnaast werd er door het Sneeker Schaakgezelschap op maandagavond geschaakt terwijl de Schaakclub Sneek ervoor koos om op dinsdagavond samen te komen. Dit zijn natuurlijk geen harde bewijzen maar ondersteunen wel het argument dat het twee verschillende verenigingen betreft. Bovendien wordt in de notulen van 5 februari 1907 de belangrijke melding gemaakt dat de oprichter van de club, J. A. van der Wey, aftreedt als president.

Hiermee is wel duidelijk dat de Schaakclub Sneek niet opgericht is in 1875 maar in 1906. Opeens zijn we 31 jaar jonger. Dit heeft voor veel commotie gezorgd binnen de club. De meeste gezichten stonden die avond op onweer en alle jubileumvoorbereidingen werden stopgezet. Het bestuur heeft het ook nog door derden laten onderzoeken en die hebben mijn bevindingen bevestigd. Daarmee was het een feit.

 

 

Tekening van Gert Jan Slotboom uit Tien jaar tekenen voor het Tuunhekje.


Geschokt

Tijdens het archiefonderzoek voor dit boekje (het jubileumboekje ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van de Schaakclub Sneek) stuitte ik op een krantenartikel uit oktober 1975. Dit artikel gaat over het honderdjarig jubileum van de Schaakclub Sneek. Bij het teruglezen hiervan was ik toch wel enigszins geschokt. Er staat ondermeer het volgende:

"Het notulenboek geeft jarenlang slechts een opsomming van de gespeelde partijen. Dat gaat zo door tot 1890 wanneer men de 'drie en vijftigste avond houdt'. Dan weer opnieuw gestart met de 'eerste' vergadering in 1890. Dan valt er plotseling een gat en gaat het notulenboek verder als zijnde van de Schaakklub Sneek. Die klub wordt geformeerd na een advertentie door ].A. van der Weij, die een oprichtingsvergadering' belegt in café 'De Nieuwe Doelen'. Dat was op 16 januari 1906."

Hieruit maak ik op dat men in 1975 wel degelijk geweten heeft hoe de vork in de steel zat. Waarom men er niet voor gekozen heeft dit recht te zetten is mij een raadsel. Het is, bij navraag bij oudere leden, ook niet meer te achterhalen. Even verder in het artikel staat:

"Aangenomen mag worden dat het Gezelschap wat in slaap was gesukkeld en dat die meneer Van der Weij het schaak-klub-gebeuren ' nieuw leven heeft ingeblazen."


Wellicht tilde men er niet zo zwaar aan. Het Sneeker Schaakgezelschap of Schaakclub Sneek, het schijnt niet als belangrijk te zijn ervaren, ze stonden per slot van rekening in hetzelfde notulenboek.
Maar ik denk dat de huidige club de enige juiste beslissing heeft genomen door de correcte oprichtingsdatum te hanteren.

Fusie

Of valt hier nog meer over te zeggen? Laten we eens kijken naar de fusie tussen O.N.D.A. (Ontspanning Na Den Arbeid) en Schaakclub Sneek. In 1948, na jarenlang discussiëren en stemmen, zijn O.N.D.A. en Schaakclub Sneek gefuseerd en ze hielden de voorlopige naam Combinatie Schaakclub Sneek-O.N.D.A. aan. De Schaakclub Sneek bracht ten tijde van de fusie 33 leden mee. Voor O.N.D.A is dat moeilijker te zeggen maar wat we wel weten is dat de schaakclub na de fusie 47 leden had. Als men van de grootste club uit gaat is dat een toename van 14 leden. De naam Combinatie Schaakclub Sneek-O.N.D.A. bleek geen succes, want spoedig werd besloten de naam Schaakclub Sneek weer te gebruiken, wat een aantal oud O.N.D.A.-leden ertoe bracht hun lidmaatschap op te zeggen. Het ledental liep, een jaar na de fusie, weer terug naar 37.


Laten we eens kijken naar wat Erik Olof hiervan zegt in zijn artikel uit 1987 in Schakend Nederland. Hij geeft criteria waaraan de levensduur van een vereniging kan worden gemeten.

1. Het meest zuiver: sinds de oprichting een ononderbroken bestaan, onder dezelfde naam.

2. Minder zuiver: sinds de oprichting een enigszins onderbroken voortbestaan, bijvoorbeeld door naamswijziging.

3. Onzuiver, discutabel: na een fusie de oprichtingsdatum nemen van de oudste club.
 
De in punt 3 beschreven handeling is verwerpelijk. Bij een fusie is sprake van een nieuw begin. Het is te gek als oprichtingsdatum die van de oudste club te nemen.

Ik deel de mening van Eddie Schol die in het jubileumboek van Philidor schrijft het met de eerste twee punten eens te zijn, maar met het derde niet. Schaadt het de ouderdom van een vereniging als deze fuseert met een veel kleiner, noodlijdend clubje, waarbij de naam van de grootste vereniging blijft bestaan? Het lijkt dat in het geval van de Schaakclub Sneek er moeilijk gesproken kan worden van een nieuw begin. Bovendien, is het wel een fusie als zodanig geweest? Achteraf bezien blijkt de fusie niet geslaagd te zijn geweest, het lijkt er meer op dat O.N.D.A. is opgegaan in de Schaakclub Sneek. In mijn opinie is de hele onderneming op een fiasco uitgelopen. Van een daadwerkelijke fusie is niets terechtgekomen. Hef is jammer genoeg wel de ondergang geworden voor O.N.D.A.

Ik zie dan ook geen enkele reden om in 2048 ons 100 jarig bestaan te vieren. We zijn van 1906 en geen jaar ouder of jonger.



De Schaakclub Sneek viert op 28 oktober het honderdjarig bestaan met diverse activiteiten. Kijk op www.scsneek.nl. Ter gelegenheid van het jubileum verschijnen twee boekjes. Weer honderd gaat over de geschiedenis van de club, met de nadruk op het recente verleden. In het boekje Tien jaar tekenen voor het Tuunhekje staan alle tekeningen met bijbehorende teksten die Gert Jan Slotboom sinds 1996 voor het clubblad heeft gemaakt. De boekjes kosten € 15,- per stuk en samen € 25,-. Inlichtingen: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

0
0
0
s2sdefault
powered by social2s